Dos 123,2 millóns de persoas desprazadas pola forza en todo o mundo, 49 millóns son menores de 18 anos
O mundo actual afronta crises diversas nas que o cambio climático, os conflitos armados e o desprazamento forzado están altamente interconectados. Estas dinámicas globais teñen un impacto especialmente duro nos nenos, que sempre son o grupo máis vulnerable cando fallan os sistemas de protección, educación e saúde.
Segundo a ONU, estímase que a finais de 2024 había 123,2 millóns de persoas desprazadas forzosamente en todo o mundo debido a guerras, violacións dos dereitos humanos ou desastres ambientais. Desta cifra, aproximadamente o 40 % (ou 49 millóns) eran menores de 18 anos.
En rexións como Sudán do Sur e a República Democrática do Congo (RDC), a combinación de inestabilidade, violencia, emerxencias climáticas e perda de medios de subsistencia xerou situacións de emerxencia prolongadas que afectan a millóns de nenos. Moitos crecen en contextos de refuxiados ou desprazamentos, con acceso limitado a servizos básicos e importantes barreiras para exercer os seus dereitos.
Estas crises non son eventos illados: forman parte dun escenario global onde as solucións requiren cooperación, responsabilidade compartida e unha perspectiva que conecte o local co global.
Este ano 2026, o noso circuíto de carreiras benéficas céntrase en apoiar os nenos refuxiados, implementando proxectos que garantan a educación, a protección e o benestar en situacións de emerxencia.
INFANCIA REFUXIADA: por unha educación que protexa
A escola ofrécelles ferramentas para a autoprotección, apoio psicosocial para superar o trauma causado pola guerra, comidas diarias e un espazo seguro e pacífico para as súas vidas.
A educación é clave para fomentar o diálogo ante os conflitos, a empatía ante a hostilidade e a aceptación ante o rexeitamento. A educación é fundamental para crear unha cultura de paz e construír un mundo máis xusto e compasivo. A escola é un refuxio.
A través dos nosos proxectos, coidamos, protexemos e apoiamos as crianzas en situacións vulnerables, así como ás súas familias e comunidades. Ofrecémoslles axuda humanitaria, apoio psicosocial, asistencia educativa e espazos para o xogo e a construción comunitaria que lles permiten reconstruír as súas rutinas e acceder a un futuro de oportunidades.
Para ampliar esta información, podes descargar os nosos informes:
- “A educación é a súa mellor defensa. Polo dereito a unha educación que protexa, coide e constrúa un futuro”
- “A aprendizaxe en perigo. Desafíos para unha educación que protexa e constrúa a paz nun contexto de crise”
- “Escola refuxio, escola que acolle. Retos para garantir a acollida educativa da infancia e a mocidade en mobilidade forzada”
A continuación mostrámosvos algúns dos exemplos do traballo que Entreculturas e Alboan realizan na defensa do dereito á educación en contextos de desprazamento e refuxio:
Sudán do Sur afronta unha crise humanitaria profunda, estrutural e prolongada que afecta de forma desproporcionada aos nenos. Actualmente é o país máis pobre do mundo, con indicadores de desenvolvemento humano moi baixos, e unha gran parte da súa poboación vive en extrema vulnerabilidade.
O país enfróntase a múltiples desafíos, incluíndo altos niveis de conflito, graves deficiencias en auga, saneamento e hixiene básicas, vulnerabilidade socioeconómica, exposición a desastres naturais como inundacións e epidemias, e falta de capacidade institucional para responder e infraestruturas básicas.
Como resultado desta crise, millóns de persoas (refuxiados, desprazados internos e repatriados) loitan por sobrevivir. A crise en Sudán desprazou a máis de 12 millóns de persoas, o que a converte na maior crise de desprazamento do mundo, con máis de 11 millóns de desprazados internos e arredor de 4 millóns de refuxiados e solicitantes de asilo en países veciños como Chad e Sudán do Sur (ACNUR, 2025). Sudán é o principal país de orixe, representando o 94 % dos refuxiados.
Neste contexto, os nenos, especialmente os nenos e adolescentes refuxiados, desprazados ou repatriados, están entre os grupos máis afectados. Moitas persoas carecen de acceso a educación, espazos seguros, servizos básicos de auga e saneamento, atención sanitaria e protección psicosocial, e en moitos casos están expostas á violencia, á explotación, á malnutrición e ás enfermidades.
Entreculturas, xunto co noso socio local, o Servizo Xesuíta a Refuxiados (JRS), leva desenvolvendo intervencións que confirman a urxente necesidade de actuar. Este proxecto propón a intervención en campos e asentamentos de refuxiados, así como en aldeas de acollida, como o campamento de Makpandu (estado de Ecuatoria Occidental) e Maban, zonas onde se asentan persoas desprazadas internamente (PDI). O proxecto terá unha abordaxe centrada na infancia, priorizando as nenas e adolescentes refuxiadas, retornadas e PDI, así como ás súas familias e comunidades.
O proxecto apoiará a 465 persoas (272 mulleres e 200 homes), priorizando as refuxiadas, retornadas e PDI, as nenas e adolescentes, as persoas con discapacidade e as mulleres en situacións vulnerables e as sobreviventes de violencia sexual e de xénero (VXBG), nun contexto de emerxencia, cun enfoque na infancia.
Con esta intervención, pretendemos non só mitigar as consecuencias inmediatas da crise (privacións, falta de protección, vulnerabilidade), senón tamén contribuír ao desenvolvemento, á resiliencia e ao futuro dunha xeración nada ou criada en conflitos, unha xeración que pode ser clave para a reconstrución social, a paz e a estabilidade de Sudán do Sur.
A República Democrática do Congo Oriental enfróntase a unha das crises humanitarias máis graves e prolongadas do mundo, caracterizada por violencia extrema, desprazamentos masivos e violacións sistemáticas dos dereitos da infancia. A escalada do conflito en xaneiro de 2025, coa captura das cidades de Goma e Bukavu, obrigou a máis de 2,5 millóns de nenos a fuxir dos seus fogares, mentres que centos de escolas foron utilizadas como refuxios, deixando a máis de 375.000 nenos sen acceso á educación.
O Servizo Xesuíta para Refuxiados (JRS), presente no país desde 1995, apoiou constantemente aos refuxiados, desprazados e comunidades vulnerables, proporcionando asistencia en educación formal e informal, apoio psicosocial, axuda de emerxencia, medios de subsistencia, protección e programas de reconciliación en Kivu Norte e Kivu Sur.
Nos últimos anos, os seus programas educativos beneficiaron a máis de 41.000 persoas, cun enfoque especial na educación inclusiva, a formación do profesorado e o apoio a nenas e mulleres novas.
Neste contexto, o proxecto ten como obxectivo mellorar o benestar psicolóxico e a resiliencia duns 2.000 nenos e nenas, incluídos nenos desprazados, nenos repatriados e nenos en comunidades de acollida, a través de sesións de apoio psicosocial, programas de prevención e resposta aos abusos e actividades recreativas en 10 escolas públicas dos arredores de Goma. Ademais, proporcionarase apoio psicosocial ao profesorado e organizaranse torneos deportivos e culturais, xunto coa distribución de kits recreativos, co obxectivo de fortalecer tanto as condicións educativas como a calidade de vida dos nenos que participan no proxecto.